Netcongestie en bouwvertraging: geen automatisch beroep op overmacht

Netcongestie zorgt steeds vaker voor vertraging bij bouwprojecten. Maar kan een aannemer zich daarop beroepen als een project te laat wordt opgeleverd?

Netcongestie en bouwvertraging: geen automatisch beroep op overmacht
Netcongestie zorgt in de bouwsector steeds vaker voor vertragingen. Maar kan een aannemer zich in zo’n geval beroepen op overmacht als de oplevering daardoor uitloopt? Volgens een recente uitspraak van de Raad van Arbitrage voor de Bouw is dat niet vanzelfsprekend.

Het geschil
In deze zaak sloten een aannemer en opdrachtgever een overeenkomst voor de realisatie van een casco bedrijfsunit, inclusief elektra-aansluiting. De oplevering vond echter pas 141 werkdagen na de afgesproken datum plaats. De opdrachtgever vorderde daarop een contractuele boete van € 8.460,- op basis van paragraaf 42 lid 2 UAV 2012.
De vertraging werd veroorzaakt doordat de elektriciteitsaansluiting niet tijdig werd gerealiseerd. Volgens de aannemer lag dit aan productie- en leveringsproblemen, het ontbreken van benodigde vergunningen én netcongestie.

Beroep op overmacht
De aannemer stelde dat sprake was van overmacht. Volgens haar kon de termijnoverschrijding niet aan haar worden toegerekend, omdat de oorzaken buiten haar invloedssfeer lagen.Ter onderbouwing voerde zij onder meer aan dat:

• de aanvraag voor de aansluiting tijdig was ingediend;
• de werkzaamheden binnen de bouwplanning waren opgenomen;
• de netbeheerder meerdere keren was aangespoord om tijdig aan te sluiten;
• de vertraging voortkwam uit netcongestie, waarop zij geen invloed had.
  

Volgens de aannemer lag de verantwoordelijkheid voor de vertraging dus niet bij haar.

Oordeel van de arbiter
De Raad van Arbitrage ging hier niet in mee. Doorslaggevend was dat netcongestie al geruime tijd – sinds circa 2018 – een bekend probleem is. Daarmee is het risico op vertraging in beginsel voorzienbaar.

Van de aannemer had daarom mogen worden verwacht dat zij voorafgaand aan het project afstemming zocht met de netbeheerder, om te beoordelen of aansluiting binnen de geplande termijn haalbaar was. Het feit dat de opdrachtgever gedurende het traject op de hoogte werd gehouden, maakt dit oordeel niet anders. Transparantie verandert niets aan de toerekenbaarheid van de vertraging.

De conclusie: de vertraging komt voor rekening en risico van de aannemer, en de contractuele boete wordt volledig toegewezen.

Praktische betekenis voor de bouwpraktijk
Deze uitspraak onderstreept dat netcongestie inmiddels wordt gezien als een voorzienbaar risico dat bij de aannemer ligt.
Dat geldt ook in situaties waarin:

• de aanvraag tijdig is gedaan;
• de aannemer zich maximaal heeft ingespannen;
• de feitelijke oorzaak bij de netbeheerder ligt.
  

Voor de praktijk betekent dit dat het belangrijk is om bij nieuwe projecten expliciet aandacht te besteden aan:

• realistische planningen voor nutsvoorzieningen;
• tijdig overleg met netbeheerders;
• duidelijke afspraken over oplevertermijnen;
• specifieke contractuele bepalingen over netcongestie en aansluitverplichtingen;
• een zorgvuldige risicoverdeling binnen UAV 2012-contracten.
  

Kortom: netcongestie wordt door arbiters gezien als een voorzienbaar risico dat in beginsel voor rekening van de aannemer komt. Een beroep op overmacht slaagt daarom niet snel, ook niet als de oorzaak buiten de directe invloedssfeer ligt. Actief risicomanagement en duidelijke contractuele afspraken zijn essentieel om vertraging en aansprakelijkheid te beperken.